We wcześniejszym artykule omówiliśmy ogólne zasady wpisu do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych. Z artykułem można zapoznać się tutaj. Niniejszy artykuł przedstawi szczegółowe wymogi, które należy spełnić i których dotyczy oświadczenie wnioskodawcy.
Szczegółowe wymogi uzyskania wpisu
Prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na odbiorze odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości stanowi działalność podlegającą obowiązkowi wpisu do Rejestru Działalności Regulowanej (dalej jako RDR) i jako takie podlega rygorom ustawowym określonym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (dalej jako „ustawa” lub u.c.p.g.), doprecyzowanym w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z dnia 11 stycznia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 122, dalej jako „rozporządzenie”)
Artykuł 9d ust. 1 ustawy wprowadza wymogi, jakie musi spełnić podmiot ubiegający się o wpis do RDR. Przedsiębiorca zamierzający wykonywać działalność gospodarczą polegającą na odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości jest zobowiązany spełnić następujące warunki:
- posiadać wyposażenie umożliwiające odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości oraz zapewnić wyposażeniu odpowiedni stan techniczny;
- utrzymać odpowiedni stan sanitarny pojazdów i urządzeń do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości;
- spełnić wymagania techniczne dotyczące wyposażenia pojazdów do odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości;
- zapewnić odpowiednie usytuowanie i wyposażenie bazy magazynowo – transportowej.
Przesłanka posiadania odpowiedniego wyposażenia umożliwiającego odbiór odpadów komunalnych
Pierwsza z przesłanek uzyskania wpisu do RDR określa minimalne wymagania dotyczące wielkości parku pojazdów służących do odbierania odpadów oraz ustanawia podstawowy wymóg dotyczący bazy magazynowo – transportowej. Zgodnie z założeniem ustawodawcy, niniejsza baza ma być pierwszym punktem postoju odebranych odpadów, w którym odpady te będą następnie przygotowywane do dalszych etapów postępowania. Aby wczesne gromadzenie odpadów uczynić efektywnym, ustawodawca wprowadził wymóg wyposażenia bazy magazynowej w urządzenia służące selektywnemu gromadzeniu odpadów. W konsekwencji odpady powinny być przechowywane w sposób uporządkowany, uniemożliwiający ich mieszanie.
Zgodnie z § 3 rozporządzenia przedsiębiorca ubiegający się o wpis do RDR musi posiadać co najmniej pięć samochodów służących do odbioru odpadów: co najmniej dwa pojazdy przystosowane do odbierania zmieszanych odpadów komunalnych, co najmniej dwa pojazdy przystosowane do obieranie selektywnie zebranych odpadów komunalnych, co najmniej jeden pojazd do odbierania odpadów bez funkcji kompaktującej. Ponadto, pojazdy służące do odbioru odpadów muszą być trwale i czytelnie oznakowane. Na każdym z pojazdów służącym do odbioru odpadów musi znaleźć się nazwa firmy wraz z danymi adresowymi oraz numerem telefonu do przedsiębiorstwa.
Na podstawie § 3 pkt 3 rozporządzenia baza magazynowo – transportowa musi być wyposażona w urządzenia do selektywnego gromadzenia odpadów komunalnych przed ich transportem do miejsc przetwarzania.
Przesłanka utrzymania odpowiedniego stanu sanitarnego
Niniejsza przesłanka pośrednio dotyczy zaopatrzenia bazy magazynowo – transportowej, która musi być wyposażona w urządzenia służące utrzymaniu wymaganego stanu czystości.
W § 4 rozporządzenia ustawodawca wskazał, że:
- urządzenia służące do selektywnego gromadzenia odpadów powinny być utrzymane we właściwym stanie technicznym i sanitarnym;
- pojazdy i urządzenia powinny zostać zabezpieczone przed niekontrolowanym wydostawaniem się na zewnątrz odpadów, podczas ich magazynowania, przeładunku, a także transportu;
- pojazdy i urządzenia powinny być poddawane myciu i dezynfekcji z częstotliwością gwarantującą zapewnienie im właściwego stanu sanitarnego, nie rzadziej niż raz na miesiąc, a w okresie letnim nie rzadziej niż raz na 2 tygodnie;
Ponadto, zgodnie z pkt 4) oraz 5) rozporządzenia, podmiot odbierający odpady komunalne ma obowiązek dokumentowania czynności mycia oraz dezynfekowania pojazdów służących odbiorowi odpadów, pojazdy te na koniec każdego dnia roboczego powinny zostać całkowicie opróżnione z odpadów i parkowane na terenie bazy magazynowo – transportowej.
Powyższe rozwiązanie ma służyć bezpieczeństwu sanitarnemu pracowników przedsiębiorstwa, lokalnej społeczności oraz miejscowej fauny.
Przesłanka odpowiedniego wyposażenia technicznego pojazdów
Ponad wymogi opisane powyżej, tj. wymogi dotyczące ilości pojazdów o konkretnych parametrach technicznych, obowiązku właściwego ich oznakowania oraz zabezpieczenia przed niekontrolowanym wydostawaniem się na zewnątrz odpadów, pojazdy powinny odpowiadać poniższym wymogom technicznym:
- konstrukcja pojazdów zabezpiecza przed rozwiewaniem i rozpylaniem przewożonych odpadów oraz minimalizuje oddziaływanie czynników atmosferycznych na odpady;
- pojazdy są wyposażone w system: monitoringu bazującego na systemie pozycjonowania satelitarnego, umożliwiający trwałe zapisywanie, przechowywanie i odczytywanie danych o położeniu pojazdu i miejscach postojów oraz czujników zapisujących dane o miejscach wyładunku odpadów, a także umożliwiający weryfikację tych danych;
- ponadto pojazdy powinny być wyposażone w narzędzia lub urządzenia umożliwiające sprzątanie terenu po opróżnieniu pojemników.
Fakultatywnie, pojazdy można wyposażyć w urządzenie do ważenia odpadów komunalnych.
Przesłanka odpowiedniego usytuowania bazy magazynowo -transportowej.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany posiadać bazę magazynowo – transportową usytuowaną:
- w gminie, z której terenu odbiera te odpady, lub w odległości nie większej niż 60 km od granicy tej gminy;
- na terenie, do którego posiada tytuł prawny.
Klauzula tytułu prawnego do terenu na której przedsiębiorca zamierza utworzyć bazę magazynowo – transportową jest klauzulą o szerokim zakresie znaczeniowym. Aby prawidłowo rozstrzygnąć jego treść, należy dokonać wykładni systemowej, mając na uwadze rozporządzenie oraz ustawę o odpadach. Zgodnie z art. 41b ustawy o odpadach: gospodarowanie odpadami, polegające na zbieraniu odpadów niebezpiecznych, odzysku odpadów przez wypełnianie terenów niekorzystnie przekształconych, zbieraniu lub przetwarzaniu odpadów komunalnych lub odpadów pochodzących z przetwarzania odpadów komunalnych, wymagające uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów lub pozwolenia zintegrowanego uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów, odbywa się wyłącznie na nieruchomości, której właścicielem, użytkownikiem wieczystym, użytkownikiem albo dzierżawcą jest posiadacz odpadów gospodarujący odpadami. Zgodnie z powyższym artykułem, w celu wykonywania zorganizowanej działalności w zakresie gospodarowania odpadami podmiot musi dysponować tytułem prawnym do nieruchomości, na której działalność ta będzie prowadzona, w postaci prawa własności, użytkowania wieczystego, użytkowania albo dzierżawy. Przy czym – zgodnie z ust. 2 oraz ust. 3 powyższego przepisu – umowy użytkowania oraz dzierżawy powinny być zawarte w formie aktu notarialnego. Prawo własności, użytkowania wieczystego oraz prawa obligacyjne – użytkowania oraz dzierżawy zawarte w formie aktu notarialnego są prawami trwałymi i trudnymi do rozwiązania lub wygaśnięcia. Przymiot trwałości prawa jest istotny również w problemie tytułu prawnego do terenu na którym ma zostać zlokalizowana baza magazynowo – transportowa. Podmiot ubiegający się o wpis do RDR powinien mieć swobodny dostęp do bazy magazynowo – transportowej. W trakcie świadczenia usług odbioru odpadów od właścicieli nieruchomości nie może dojść do sytuacji, w której podmiot utraci prawo do przedmiotowej nieruchomości.
Należy zatem przyjąć, że jeśli baza magazynowo-transportowa służy do wykonywania czynności opisanych w art. 41b ustawy o odpadach tytuł prawny do terenu, na którym ma zostać umiejscowiona baza magazynowo – transportowa powinien być przedmiotem prawa własności, użytkowania wieczystego albo użytkowania lub dzierżawy w formie aktu notarialnego. W przypadkach, gdy czynności gospodarowania odpadami nie są wykonywane na terenie bazy, tytuł prawny nie musi być aż tak rygorystycznie wykładany.
Co więcej, lokalizacja bazy magazynowo – transportowej przedsiębiorcy musi znajdować się w odległości nie większej niż 60 km od ściśle określonego punktu przestrzeni, jakim jest granica gminy. W konsekwencji przyjęcie innego punktu odniesienia jest wadliwe. Do powyższego wniosku doszła Krajowa Izba Odwoławcza w postanowieniu z 26 września 2017 r. o sygn. KIO 1942/17, w uzasadnieniu którego wskazano, że przepisy rozporządzenia nie przewidują możliwości obliczania wymaganej odległości 60 km od innego punktu przestrzeni niż granica gminy. W przypadku naruszenia wskazanego przepisu w postępowaniu, w ramach którego taka wada nastąpiła, powstaje wewnętrzna sprzeczność, bowiem w sytuacji gdy wykonawca wykaże, że dysponuje bazą magazynową – transportową oddaloną nie więcej niż 60 km od punktu arbitralnie wskazanego, nie będzie mógł posłużyć się tą bazą przy realizacji zamówienia, jeżeli jej odległość od granicy gminy przekracza 60 km. Następnie Izba stwierdza:
w konsekwencji postawiony warunek udziału w postępowaniu jest zbędny do oceny możliwości wykonawcy należytej realizacji przedmiotu zamówienia, a tym samym niezgodny z art. 22 ust. 1a ustawy, który przewiduje, iż warunek udziału w postępowaniu powinien być tak postawiony, aby na jego podstawie możliwe było dokonanie oceny zdolności wykonawcy do prawidłowej realizacji zamówienia.
Przesłanka odpowiedniego wyposażenia bazy magazynowo-transportowej
Wyposażenie bazy magazynowo – transportowej powinno zapewniać odpowiednie zabezpieczenie terenu w sposób uniemożliwiający wstęp osobom nieupoważnionym. Ponadto miejsca przeznaczone do parkowania pojazdów muszą być zabezpieczone przed emisją zanieczyszczeń do gruntu, a miejsca magazynowania selektywnie zebranych odpadów komunalnych – zarówno przed emisją zanieczyszczeń do gruntu, jak i przed oddziaływaniem czynników atmosferycznych.
Teren bazy magazynowo – transportowej powinien być również wyposażony w urządzenia lub systemy zapewniające właściwe zagospodarowanie wód opadowych oraz ścieków przemysłowych. Dodatkowo baza powinna posiadać miejsca przeznaczone do parkowania pojazdów, pomieszczenia socjalne dla pracowników dostosowane do liczby zatrudnionych osób, miejsca do magazynowania selektywnie zebranych odpadów z grupy odpadów komunalnych, a w przypadku magazynowania odpadów na terenie bazy – także legalizowaną samochodową wagę najazdową.
Opisane powyżej wymogi, które ustawodawca przewidział w § 2 ust. 2 – 4 rozporządzenia mogą w konkretnych przypadkach wymagać pozwolenia wodnoprawnego lub montażu urządzeń oczyszczających ścieki – takich jak separatory cząstek ropopochodnych. Ich brak może być potraktowany jako niedopełnienie obowiązków w zakresie wyposażenia bazy, a w konsekwencji skutkować wykreśleniem z RDR na podstawie art. 9j u.c.p.g.
Podsumowując, należy wskazać, że wymogi prawne uzyskania wpisu w zakresie działalności rejestrowanej odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości zostały ściśle określone w przepisach prawa. Wymogi te stanowią sui generis gwarancję należytego wykonywania zadania publicznego, jakim jest zapewnienie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy.
W praktyce spełnienie opisanych powyżej wymogów – zarówno na etapie ubiegania się o wpis do Rejestru Działalności Regulowanej, jak i w toku późniejszego wykonywania działalności – często rodzi wątpliwości interpretacyjne oraz problemy dowodowe, zwłaszcza w kontekście kontroli organów gminnych lub postępowań przetargowych. Kancelaria Król Mazurek wspiera przedsiębiorców z branży gospodarki odpadami w przygotowaniu dokumentacji, ocenie spełnienia ustawowych warunków, jak również w postępowaniach administracyjnych i sporach związanych z działalnością regulowaną. W razie potrzeby indywidualnej analizy zapraszamy do kontaktu.
