Produkcja energii elektrycznej na własne potrzeby może wiązać się z obowiązkami wynikającymi z przepisów o podatku akcyzowym. Ustawodawca przewidział jednak istotne uproszczenia dla podmiotów, które wytwarzają energię elektryczną z generatorów o niewielkiej mocy.
W przypadku generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, przy spełnieniu warunków określonych w ustawie o podatku akcyzowym, podmiot produkujący i zużywający energię elektryczną na własne potrzeby może nie mieć obowiązku rejestracji w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych, składania deklaracji akcyzowych ani prowadzenia ewidencji ilościowej energii elektrycznej.
Produkcja energii elektrycznej do 1 MW a rejestracja w CRPA
Punktem wyjścia jest art. 16 ust. 7a pkt 1 ustawy o podatku akcyzowym. Zgodnie z tym przepisem obowiązek dokonania zgłoszenia rejestracyjnego nie ma zastosowania do podmiotów produkujących energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, jeżeli energia ta jest przez te podmioty zużywana. Ustawodawca zastrzega przy tym dodatkowy warunek dotyczący wyrobów energetycznych wykorzystywanych do produkcji energii elektrycznej – akcyza od takich wyrobów powinna zostać zapłacona w należnej wysokości.
W praktyce oznacza to, że przy spełnieniu przesłanek wynikających z art. 16 ust. 7a pkt 1 ustawy sama produkcja energii elektrycznej z generatorów o łącznej mocy do 1 MW i jej zużywanie przez producenta nie powodują obowiązku rejestracji tego podmiotu w Centralnym Rejestrze Podmiotów Akcyzowych (CRPA).
Czy trzeba składać miesięczne deklaracje akcyzowe?
Brak obowiązku rejestracji nie jest jedynym uproszczeniem.
Co do zasady art. 24 ustawy o podatku akcyzowym określa przypadki, w których podatnik energii elektrycznej powinien składać deklarację podatkową oraz obliczać i wpłacać akcyzę. Jednocześnie art. 24 ust. 3 ustawy wprowadza szczególne wyłączenie. Obowiązek składania deklaracji związany ze zużyciem energii elektrycznej nie znajduje zastosowania do podmiotu wskazanego w art. 16 ust. 7a pkt 1 w zakresie energii:
- wyprodukowanej przez ten podmiot,
- wyprodukowanej z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW,
- zużywanej przez tego samego producenta,
pod warunkiem spełnienia ustawowego wymogu dotyczącego akcyzy od wyrobów energetycznych wykorzystanych do jej produkcji.
W konsekwencji podmiot korzystający z omawianego wyłączenia nie składa miesięcznej deklaracji akcyzowej z tytułu takiego zużycia energii elektrycznej.
A co z deklaracją kwartalną?
Analogiczne rozwiązanie ustawodawca przewidział w odniesieniu do deklaracji kwartalnych.
Na podstawie art. 24e ust. 1b pkt 1 ustawy deklaracji kwartalnej nie składa podmiot, o którym mowa w art. 16 ust. 7a pkt 1, w zakresie zużycia energii elektrycznej, którą sam wyprodukował z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW, jeżeli spełniony jest wymagany przez ustawę warunek dotyczący akcyzy od wykorzystanych wyrobów energetycznych.
Oznacza to, że ustawodawca wyłączył w takim przypadku zarówno obowiązek deklarowania miesięcznego, jak i obowiązek składania deklaracji kwartalnej.
Czy trzeba prowadzić ewidencję energii elektrycznej?
Kolejnym obowiązkiem, który co do zasady może dotyczyć podmiotów uczestniczących w obrocie energią elektryczną lub ją zużywających, jest prowadzenie ewidencji ilościowej.
Art. 138h ust. 1 ustawy określa katalog podmiotów zobowiązanych do prowadzenia takiej ewidencji. Ustęp 2 tego przepisu przewiduje jednak jednoznaczne wyłączenie – regulacji dotyczącej prowadzenia ewidencji nie stosuje się do podmiotów, o których mowa w art. 16 ust. 7a pkt 1 ustawy.
W przypadku korzystania z omawianego wyłączenia nie występuje zatem również obowiązek prowadzenia na podstawie art. 138h ustawy ewidencji ilościowej wyprodukowanej i zużytej energii elektrycznej.
Kiedy uproszczenie znajduje zastosowanie?
Przepisy posługują się pojęciem łącznej mocy generatorów. Należy więc każdorazowo zweryfikować, czy w konkretnych okolicznościach spełniony jest ustawowy limit 1 MW oraz pozostałe przesłanki z art. 16 ust. 7a pkt 1 ustawy.
W szczególności istotne jest, aby energia elektryczna objęta omawianym wyłączeniem była produkowana i następnie zużywana przez ten sam podmiot. Omawiane regulacje nie powinny być automatycznie odnoszone np. do energii sprzedawanej innym podmiotom, ponieważ sprzedaż energii elektrycznej może powodować powstanie odrębnych obowiązków akcyzowych.
Specjalne zasady przewidziano ponadto dla jednostek samorządu terytorialnego. W ich przypadku ustawodawca wskazuje sposób ustalania łącznej mocy generatorów produkujących energię z odnawialnych źródeł energii odrębnie dla poszczególnych jednostek organizacyjnych. Przepisy przewidują również szczególne konsekwencje przekroczenia przez taką jednostkę limitu 1 MW.
Jakie obowiązki odpadają przy generatorach do 1 MW?
Jeżeli zatem podmiot:
- produkuje energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW,
- sam zużywa wyprodukowaną energię,
- spełnia pozostałe przesłanki określone w art. 16 ust. 7a pkt 1 ustawy, w tym dotyczące akcyzy od wyrobów energetycznych wykorzystywanych do produkcji energii,
to w zakresie tej energii co do zasady nie jest zobowiązany do:
- dokonania zgłoszenia rejestracyjnego w CRPA,
- składania miesięcznych deklaracji akcyzowych,
- składania kwartalnych deklaracji akcyzowych,
- prowadzenia ewidencji ilościowej energii elektrycznej na podstawie art. 138h ustawy.
Podstawę tych wyłączeń stanowią odpowiednio art. 16 ust. 7a pkt 1, art. 24 ust. 3, art. 24e ust. 1b pkt 1 oraz art. 138h ust. 2 ustawy o podatku akcyzowym.
Podsumowanie
Produkcja energii elektrycznej na własne potrzeby nie zawsze oznacza konieczność dopełniania wszystkich obowiązków formalnych wynikających z przepisów akcyzowych.
Ustawodawca wprowadził istotne uproszczenie dla podmiotów produkujących energię elektryczną z generatorów o łącznej mocy nieprzekraczającej 1 MW. Jeżeli energia jest zużywana przez jej producenta, a pozostałe warunki ustawowe są spełnione, podmiot może korzystać z wyłączenia z obowiązku rejestracji w CRPA, składania deklaracji miesięcznych i kwartalnych oraz prowadzenia ewidencji ilościowej energii elektrycznej.
Każdorazowo należy jednak zweryfikować konkretny model wytwarzania i wykorzystania energii – w szczególności łączną moc generatorów, sposób wykorzystania wyprodukowanej energii oraz to, czy część energii nie jest sprzedawana lub przekazywana innym podmiotom.
