W ostatnim czasie w praktyce przedsiębiorców pojawiają się wątpliwości dotyczące współpracy z kontrahentami – cudzoziemcami, prowadzącymi działalność w formie JDG. Problem dotyczy zwłaszcza sytuacji, w których taki kontrahent sam zatrudnia cudzoziemców i kieruje ich do realizacji usług na rzecz innego podmiotu. Wątpliwości wynikają przede wszystkim z praktyki organów, które coraz dokładniej badają, czy podmiot występujący o legalizację pracy cudzoziemca rzeczywiście prowadzi działalność w Polsce, posiada odpowiednie zaplecze organizacyjne i czy nie został utworzony wyłącznie w celu ułatwiania cudzoziemcom wjazdu lub pobytu na terytorium RP.
Obowiązująca od dnia 1 czerwca 2025 r. ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom znacząco uszczelniła mechanizmy kontroli legalności zatrudnienia. Nie oznacza to jednak, że cudzoziemiec prowadzący JDG nie może zatrudniać cudzoziemców. Taka teza byłaby zbyt daleko idąca. Kluczowym jest ustalenie czy taki podmiot może zostać uznany za polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi.
Czy cudzoziemiec prowadzący JDG może być pracodawcą cudzoziemców?
Co do zasady – tak.
Ustawa nie zawiera zakazu powierzania pracy cudzoziemcom przez jednoosobową działalność gospodarczą prowadzoną przez cudzoziemca. Problem pojawia się przy ocenie czy przedsiębiorca jest polskim podmiotem powierzającym pracę cudzoziemcowi. Zgodnie z ustawą jest nim podmiot mający siedzibę albo miejsce pobytu stałego na terytorium RP, a w przypadku obywatela państwa EOG – stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej na terytorium RP. W praktyce oznacza to, że wobec osoby fizycznej zasadnicze znaczenie ma miejsce pobytu stałego, ewentualnie w przypadku obywatela państwa EOG – stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej w Polsce.
Siedziba, miejsce pobytu stałego i adres w CEIDG – dlaczego to nie to samo?
W polskim porządku prawnym pojęcie siedziby tradycyjnie jest związane z osobami prawnymi i jednostkami organizacyjnymi. Ustawa – Kodeks cywilny odrębnie definiuje miejsce zamieszkania osoby fizycznej jako miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a siedzibę osoby prawnej jako miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. W przypadku JDG istotny jest wpis w CEIDG. Ustawa o CEIDG przewiduje obowiązek wskazania adresu do doręczeń oraz – jeżeli przedsiębiorca takie miejsce posiada – adresu stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej.
Czy brak siedziby może być podstawą odmowy legalizacji pracy?
Brak siedziby właściwej dla spółek i jednostek organizacyjnych nie powinien stanowić samodzielnej podstawy odmowy. W przypadku JDG zasadniczą kwestią jest rozstrzygnięcie czy osoba prowadząca działalność spełnia przesłanki uznania jej za polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi.
Odmowa wydania zezwolenia na pracę lub dokonania wpisu oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń w przypadku JDG może być uzasadniona (m.in.) tym, że organ ustalił, iż przedsiębiorca:
- nie posiada miejsca pobytu stałego w Polsce,
- nie prowadzi rzeczywistej działalności uzasadniającej zatrudnienie cudzoziemców,
- ma zawieszoną działalność albo został wykreślony z rejestru,
- nie posiada środków lub źródeł dochodu niezbędnych do pokrycia zobowiązań,
- działa jako utworzony w celu ułatwiania cudzoziemcom wjazdu lub pobytu na terenie RP.
Legalność prowadzenia JDG przez cudzoziemca
Oddzielną kwestią jest natomiast to na jakich zasadach cudzoziemiec może prowadzić jednoosobową działalność gospodarczą w Polsce.
Jakie dokumenty powinien zweryfikować kontrahent?
Podmiot korzystający z usług JDG prowadzonej przez cudzoziemca nie może ograniczać się więc do samej weryfikacji tego podmiotu w CEIDG. Rekomendowane jest wdrożenie procedury weryfikacyjnej, zwłaszcza gdy usługi mają być wykonywane przez pracowników-cudzoziemców kontrahenta na terenie naszego zakładu.
W pierwszej kolejności warto więc zbadać dokumenty:
- potwierdzające legalność prowadzonej działalności gospodarczej;
- potwierdzające legalność pobytu przedsiębiorcy;
- dotyczące pracowników-cudzoziemców zatrudnianych przez kontrahenta.
Warto przy tym pamiętać, że dokumenty pobytowe zawierają dane osobowe. Dlatego standardem powinno być przyjęcie zasady: wgląd, odnotowanie weryfikacji i ograniczone kopiowanie tylko tam, gdzie jest to uzasadnione celem, zakresem współpracy i przepisami o ochronie danych.
Szczególna ostrożność przy udostępnianiu personelu
Największe ryzyko pojawia się wtedy, kiedy współpraca z JDG cudzoziemca w rzeczywistości nie polega na wykonaniu konkretnej usługi, ale na dostarczeniu personelu do pracy pod kierownictwem klienta. Dlatego w umowie z kontrahentem warto jasno określić warunki współpracy. Szerzej opisujemy ten problem w innym wpisie.
Rekomendowane podejście dla przedsiębiorców
Dla przedsiębiorcy korzystającego z usług takiego kontrahenta kluczowe jest udokumentowanie należytej staranności. W praktyce oznacza to sprawdzenie wpisu w CEIDG, statusu pobytowego przedsiębiorcy, podstaw zatrudnienia cudzoziemców oraz rzeczywistego modelu współpracy.
Szczególnej ostrożności wymagają przypadki, w których usługa w rzeczywistości przypomina udostępnianie personelu.
Właściwie przeprowadzona weryfikacja nie eliminuje ryzyka całkowicie, ale znacząco ogranicza możliwość postawienia zarzutu, że przedsiębiorca korzystał z pracy cudzoziemców powierzanej nielegalnie albo z pominięciem przepisów o pracy tymczasowej.
Dlatego, jeżeli jesteś przedsiębiorcą, który zamierza podjąć współpracę z JDG cudzoziemca i chcesz mieć pewność, że warunki współpracy będą dla Ciebie bezpieczne pod względem prawnym – skontaktuj się z naszym Zespołem. Pomożemy oszacować ryzyko związane z taką współpracą i przedstawimy kompleksowy plan weryfikacji tego kontrahenta, odpowiadający nowym regulacjom rynku pracy.
