Projekt rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z 3 września 2026 r. w sprawie katalogu odpadów zakłada zastąpienie obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. Nie oznacza to jednak całościowej przebudowy katalogu odpadów. Zachowany ma zostać podział na 20 grup odpadów, a zdecydowana większość dotychczasowych kodów pozostanie bez zmian. Projektowane zmiany koncentrują się przede wszystkim na bateriach oraz odpadach powstających w związku z ich produkcją, stosowaniem i przetwarzaniem. Nowe rozporządzenie ma wejść w życie 9 grudnia 2026 r.
Zmiany mają związek z decyzją delegowaną Komisji (UE) 2025/934 zmieniającą unijny wykaz odpadów w zakresie odpadów związanych z bateriami. Istotne jest przy tym, że unijny prawodawca odroczył stosowanie nowych kodów, wskazując na potrzebę zapewnienia operatorom i organom czasu na dokonanie niezbędnych zmian strukturalnych i operacyjnych, w tym dostosowanie pozwoleń dotyczących gospodarowania odpadami. Po sprostowaniu decyzji nowe rozwiązania mają być stosowane od 9 grudnia 2026 r.
Co zmieni się w katalogu odpadów?
Największe zmiany dotyczą podgrupy 16 06, która zostanie znacząco rozbudowana poprzez wyodrębnienie nowych rodzajów odpadów związanych z bateriami. Nowe kody pojawią się także m.in. w podgrupie 10 08 dla żużli pochodzących z recyklingu baterii oraz w podgrupie 19 02. Projekt tworzy ponadto nową podgrupę 19 14, obejmującą frakcje pośrednie z termicznego lub mechanicznego przetwarzania zużytych baterii i odpadów pochodzących z ich wytwarzania. Zmianie ulegnie również klasyfikacja baterii występujących w strumieniu odpadów komunalnych – dotychczasowe kody 20 01 33* i 20 01 34 zostaną zastąpione bardziej szczegółowymi kodami.
Szczególną uwagę zwraca kod 16 06 04. Obecnie obejmuje on baterie alkaliczne inne niż wymienione w 16 06 03 i nie jest oznaczony jako odpad niebezpieczny. Projekt przewiduje natomiast kod 16 06 04*, a więc kwalifikację tego rodzaju odpadu jako niebezpiecznego. Podobne zmiany dotyczą również części innych rodzajów baterii.
Nie należy przy tym traktować samego nadania tym odpadom charakteru niebezpiecznego jako autonomicznej decyzji polskiego projektodawcy – zmiana klasyfikacji wynika z prawa unijnego. Z praktycznego punktu widzenia problemem jest natomiast to, jakie skutki nowa klasyfikacja wywoła na gruncie krajowych przepisów dotyczących magazynowania odpadów, wymaganych decyzji oraz funkcjonowania m.in. punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Nowe kody a dotychczasowe decyzje administracyjne
Projekt zawiera przepisy przejściowe, które mają umożliwić dalsze korzystanie z decyzji wydanych przed wejściem w życie nowego katalogu. Zgodnie z projektowanym § 4 ust. 1, do kodów wskazanych w ostatecznych zezwoleniach na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, pozwoleniach na wytwarzanie odpadów, pozwoleniach zintegrowanych oraz innych ostatecznych decyzjach wydanych przed wejściem w życie rozporządzenia nadal stosuje się dotychczasowy katalog, z uwzględnieniem tabeli korelacji. Z kolei § 4 ust. 2 nakazuje przyjąć, że dotychczasowe kody występujące w takich decyzjach odpowiadają nowym kodom wskazanym w tabeli.
Mechanizm ten powinien przede wszystkim zapobiec konieczności zmiany decyzji wyłącznie dlatego, że dotychczasowy kod został zastąpiony kilkoma bardziej szczegółowymi. Jeżeli przykładowo jeden szeroki kod dotyczący baterii zostanie w nowym katalogu rozdzielony na kilka nowych kodów, sama zmiana sposobu klasyfikowania odpadu nie powinna prowadzić do utraty możliwości dalszego prowadzenia działalności na podstawie dotychczasowej decyzji.
Tabela korelacji nie powinna być jednak traktowana jako automatyczne rozszerzenie całego materialnego zakresu zezwolenia. Decyzje administracyjne często określają bowiem nie tylko kod odpadu, ale również jego rodzaj, proces przetwarzania, sposób i miejsce magazynowania, stosowaną technologię czy inne warunki prowadzenia działalności. Jeżeli zatem decyzja ogranicza działalność również w taki sposób, samo przypisanie staremu kodowi kilku nowych kodów nie powinno prowadzić do rozszerzenia uprawnień przedsiębiorcy poza rzeczywisty zakres dotychczasowego zezwolenia.
Podobna wątpliwość dotyczy limitów ilościowych. Jeżeli decyzja przewiduje określoną maksymalną masę odpadów dla jednego dotychczasowego kodu, który następnie zostaje podzielony na kilka nowych, projekt nie przesądza wprost, jak taki limit należy stosować. Przyjęcie, że dotychczasowy limit powiela się osobno dla każdego nowego kodu, prowadziłoby w praktyce do nieuzasadnionego zwiększenia zakresu zezwolenia. Bardziej uzasadnione wydaje się więc traktowanie dotychczasowego limitu łącznie dla wszystkich odpowiadających mu nowych kodów, chyba że z samej decyzji wynika co innego. Także ta kwestia wymaga jednak doprecyzowania, aby uniknąć różnej praktyki organów.
Największy problem – zmiana odpadu na niebezpieczny
Najpoważniejsze skutki mogą wystąpić tam, gdzie odpad dotychczas klasyfikowany jako inny niż niebezpieczny po wejściu w życie nowego katalogu uzyska kod oznaczony gwiazdką. Zmiana ta może bowiem pociągać za sobą dodatkowe wymagania dotyczące gospodarowania odpadami, które wykraczają daleko poza samo posługiwanie się innym numerem kodu.
Projektowany § 5 przewiduje, że od 1 stycznia 2030 r. w przypadku nowych kodów odpadów niebezpiecznych objętych tabelą korelacji stosowane będą wymagania dotyczące gospodarki odpadami właściwe dla odpadów niebezpiecznych, chyba że w dotychczasowej ostatecznej decyzji określono inne szczególne wymagania. Przepis ten nie oznacza jednak, że do końca 2029 r. dany odpad nie będzie odpadem niebezpiecznym. Nowa klasyfikacja zacznie obowiązywać wraz z nowym katalogiem, natomiast § 5 tworzy szczególne rozwiązanie przejściowe odnoszące się do wymagań związanych z gospodarowaniem tymi odpadami przez podmioty posiadające dotychczasowe decyzje.
Problem polega na tym, że projekt nie wyjaśnia dokładnie, jakie obowiązki mieszczą się pod pojęciem wymagań dotyczących gospodarki odpadami właściwych dla odpadów niebezpiecznych. Może mieć to szczególne znaczenie w przypadku wymagań dotyczących magazynowania, zabezpieczenia roszczeń czy ochrony przeciwpożarowej. Wątpliwości dotyczą również wymogów pozwoleniowych. Z informacji Departamentu Instrumentów Środowiskowych MKiŚ z 1 lutego 2024 r. wynika bowiem, że w określonych warunkach instalacja służąca magazynowaniu ponad 50 ton odpadów niebezpiecznych może wymagać pozwolenia zintegrowanego.
W przypadku podmiotów zbierających większe ilości baterii – w tym niektórych PSZOK – zmiana klasyfikacji może więc mieć bardzo praktyczne znaczenie. Jeżeli wskazane obowiązki nie zostaną jednoznacznie objęte okresem przejściowym, może dojść do sytuacji, w której podmiot formalnie zachowa dotychczasową decyzję, ale będzie musiał ograniczyć sposób prowadzenia działalności albo uzyskać dodatkowe decyzje.
Nowe kody w BDO i postępowaniach będących w toku
Projekt reguluje również kwestie ewidencyjne. Dokumenty ewidencji dotyczące okresu do 31 grudnia 2026 r. mają być prowadzone jeszcze według dotychczasowego katalogu, podobnie jak sprawozdania składane za 2026 r. i lata wcześniejsze. Od 2027 r. ewidencja będzie natomiast posługiwała się nowymi kodami, mimo że ostateczna decyzja administracyjna może nadal zawierać kod dotychczasowy.
Na poziomie prawnym powiązanie tych dwóch stanów ma zapewnić tabela korelacji. Pozostaje jednak kwestia technicznego funkcjonowania BDO. Sam projekt nie określa, w jaki sposób system będzie obsługiwał sytuację, w której decyzja zawiera dotychczasowy kod, natomiast KPO oraz ewidencja mają już posługiwać się kodem nowym. Wydaje się więc konieczne odpowiednie dostosowanie BDO przed wejściem nowych regulacji w życie.
Odmiennie przedstawia się sytuacja postępowań administracyjnych będących w toku. Zgodnie z projektowanym § 7, w postępowaniach wszczętych, ale niezakończonych ostateczną decyzją przed wejściem w życie rozporządzenia, kody i rodzaje odpadów mają być już określane zgodnie z nowym katalogiem, z wyjątkami przewidzianymi w tym przepisie. Rozwiązanie to pozwala uniknąć wydawania nowych decyzji według katalogu, który chwilę później przestanie obowiązywać, choć również w tym zakresie projekt zawiera kwestie wymagające doprecyzowania.
Co oznacza nowy katalog dla przedsiębiorców?
Zmiana katalogu odpadów nie powinna wymagać automatycznej zmiany wszystkich obowiązujących zezwoleń i pozwoleń. Projekt zawiera mechanizm korelacji, którego celem jest zapewnienie ciągłości decyzji. Przedsiębiorcy powinni jednak zweryfikować, czy posiadane decyzje obejmują kody związane z bateriami, jakie nowe kody będą im odpowiadały oraz czy zmiana nie będzie jednocześnie oznaczała zakwalifikowania odpadu jako niebezpiecznego.
Szczególnej analizy wymagają decyzje obejmujące kody, które zostaną rozdzielone na kilka nowych rodzajów odpadów, oraz te przypadki, w których zmienia się charakter odpadu. Warto również sprawdzić limity ilościowe, warunki magazynowania oraz rzeczywisty zakres posiadanych zezwoleń. Samo zachowanie ważności decyzji nie musi bowiem oznaczać, że zmiana katalogu pozostanie dla przedsiębiorcy całkowicie neutralna.
